Orzeczenie stanowi kluczową część zdania – warunkuje ono jego powstanie. Odpowiada na następujące pytania: Co robi? Co się z nim dzieje?. Orzeczenie wskazuje na stan, w jakim znajduje się podmiot, bądź też na czynności, które wykonuje.

Rodzaje orzeczeń

W języku polskim wyróżniamy dwa główne rodzaje orzeczeń: orzeczenia czasownikowe oraz orzeczenia imienne.

Orzeczenia czasownikowe przedstawiamy za pomocą osobowej formy czasownika, np. zrobimy, zjemy, odwiedzimy.

Orzeczenia imienne złożone są z dwóch części: orzecznika oraz łącznika.
Orzecznik wyrażony jest zazwyczaj za pomocą rzeczownika, przymiotnika, liczebnika, zaimka rzeczownego, czy też imiesłowa przymiotnikowego.

Z kolei łącznik stanowi osobową formę nastepujących czasowników: być, stać się, zostać, np. została zjedzona, będzie lekarzem.

Strona czynna i bierna

Orzeczenie występuje zarówno w zdaniach w formie czynnej, jak i w zdaniach w stronie biernej. W trakcie przekształcania zdań aspekt oraz czas czasownika pozostaje taki sam.

Przykład:

Strona czynna Strona bierna
Alicja je ciasto. Ciasto jest jedzone przez Alicję.
Mama posprzątała dom. Dom został posprzątany przez mamę.
Olaf rozwiąże zadanie domowe. Zadanie domowe zostanie rozwiązane przez Olafa.

Uwaga! Liczba orzeczeń w zdaniu warunkuje rodzaj zdania. Jeżeli zdanie składa się z jednego orzeczenia, to mamy do czynienia ze zdaniem pojedynczym. Jeżeli zdanie składa się z dwóch orzeczeń, to mamy do czynienia ze zdaniem złożonym. Z kolei zdanie posiadające więcej niż dwa orzeczenia nazywamy zdaniem wielokrotnie złożonym.