Kiedy dziecko z zamkniętymi oczami potrafi dotknąć palcem nosa, korzysta ze zmysłu, którego nazwy być może jeszcze nie zna. Gdy słyszy za plecami dzwonek roweru, jego uszy i mózg pomagają ustalić, skąd dochodzi dźwięk. Zmysły pracują nieustannie – nawet wtedy, gdy wcale o nich nie myślimy.

„Jak poznajemy świat?” to zestaw barwnych plansz edukacyjnych, które pomagają dzieciom zrozumieć, w jaki sposób odbieramy otoczenie. Przygotowaliśmy je z myślą o przedszkolakach, uczniach klas 1–3 oraz starszych dzieciach, które lubią dociekać, dlaczego nasze ciało działa właśnie tak.

Pięć zmysłów to dopiero początek

Wzrok, słuch, węch, smak i dotyk są dzieciom dobrze znane. Na planszach pokazujemy jednak nie tylko ich nazwy, ale przede wszystkim to, co dzieje się między narządami zmysłów a mózgiem. Dzieci sprawdzają, jak światło pozwala nam widzieć, dlaczego mamy dwoje uszu, w jaki sposób nos rozpoznaje zapachy i co tak naprawdę potrafi odczuwać język. Dowiadują się również, że nie ma osobnych „stref” języka przypisanych do poszczególnych smaków – i że jednym z podstawowych smaków jest umami.

Idziemy też krok dalej. Wyjaśniamy, dlaczego jedzenie bywa mniej aromatyczne podczas kataru, jak mózg łączy informacje z różnych zmysłów oraz skąd bierze się nasza równowaga. Jest nawet plansza o propriocepcji – czuciu ułożenia i ruchu własnego ciała. Dzięki niemu potrafimy poruszać rękami i nogami bez ciągłego patrzenia na nie. Uzupełnieniem są ciekawostki o niezwykłych zdolnościach zwierząt oraz wskazówki, jak dbać o własne zmysły.

Od ciekawostki do odkrycia

Każda plansza zaczyna się od pytania, które można zadać dzieciom przed przeczytaniem wyjaśnienia. „Dlaczego mamy dwoje uszu?”, „Jak utrzymujemy równowagę?” czy „Skąd wiemy, gdzie jest nasza ręka, gdy zamkniemy oczy?” to świetne zaproszenia do rozmowy. Zamiast od razu podawać odpowiedź, warto pozwolić dzieciom najpierw zgadywać, porównywać pomysły i uzasadniać swoje przypuszczenia.

Po obejrzeniu ilustracji można wykonać krótkie, bezpieczne doświadczenie. Poproś dzieci, aby zamknęły oczy i spróbowały dotknąć palcem nosa. Następnie ustaw dzwoniący przedmiot w różnych miejscach sali i sprawdźcie, czy łatwo wskazać kierunek dźwięku. Przy temacie dotyku przygotuj kilka znanych materiałów o różnych fakturach – gładką tkaninę, kawałek tektury czy miękką gąbkę – i zachęć do ich opisywania. Udział w zabawach sensorycznych powinien być dobrowolny, z poszanowaniem indywidualnej wrażliwości dzieci.

Materiał nie tylko do gazetki szkolnej

Plansze można zawiesić w sali jako tematyczną gazetkę, wykorzystać podczas zajęć przyrodniczych, edukacji wczesnoszkolnej, tygodnia o zdrowiu albo rozmów o ludzkim ciele. Sprawdzą się także w pracy z małymi grupami: każda grupa wybiera jedną planszę, wyszukuje najważniejszą informację i przedstawia pozostałym własne odkrycie.

W młodszych grupach warto skupić się na obrazkach, nazywaniu wrażeń i budowaniu słownictwa: szorstki, delikatny, donośny, aromatyczny czy kwaśny. Starszym uczniom można zaproponować pytania „Co by się stało, gdyby…?” i proste notatki z obserwacji. W ten sposób dzieci ćwiczą spostrzegawczość, formułowanie wniosków, komunikację i myślenie przyczynowo-skutkowe.

Zestaw „Jak poznajemy świat?” przygotowaliśmy w pionowym formacie A4. Kolorowe plansze są dostępne za darmo do druku – można korzystać z całej serii lub dobierać pojedyncze tematy do aktualnych zajęć. Najważniejsze jest jednak to, co wydarzy się przed planszą: pytanie, dziecięca hipoteza i radość z samodzielnego odkrycia.