Nie każde zmartwienie widać od razu. Czasem dziecko nagle milknie, unika wspólnej zabawy albo mówi, że wszystko jest w porządku, chociaż wyraźnie coś je niepokoi. Skąd ma wiedzieć, kiedy poprosić o wsparcie? I co powiedzieć, jeśli trudno mu znaleźć odpowiednie słowa? Właśnie z myślą o takich rozmowach przygotowaliśmy zestaw „Kiedy potrzebuję pomocy?”.

To 12 kart edukacyjnych dla dzieci w wieku około 6–12 lat, rozmieszczonych po dwie na sześciu pionowych arkuszach A4. Do kompletu dołączona jest osobna plansza z najważniejszymi numerami pomocowymi. Wszystkie materiały są dostępne za darmo do druku. Ilustracje przedstawiają sytuacje bliskie dzieciom: smutek i zmartwienia, przykre zachowania innych, niepokojące tajemnice, rozmowę z dorosłym oraz szukanie pomocy, kiedy pierwsza próba nie przynosi rezultatu.

Od pytania „Co mam zrobić?” do konkretnej odpowiedzi

Pierwsze osiem kart pomaga dzieciom rozpoznawać sytuacje, w których potrzebują wsparcia. Bohaterowie uczą się mówić o emocjach, wskazywać zaufanych dorosłych i reagować, gdy ktoś ich krzywdzi lub przekracza granice. Rozmawiamy także o tym, dlaczego nie trzeba dochowywać tajemnic, które budzą strach, oraz co zrobić, gdy ktoś zlekceważy prośbę o pomoc.

Cztery dodatkowe karty zamieniają te rozmowy w praktyczne wskazówki. Dzieci dowiadują się, do kogo mogą się zwrócić – na przykład do rodzica lub opiekuna, nauczyciela, pedagoga, psychologa szkolnego czy innej bezpiecznej osoby dorosłej. Poznają też proste zdania, od których można zacząć trudną rozmowę: „Potrzebuję pomocy”, „Coś mnie martwi”, „Nie czuję się bezpiecznie”, „Czy możesz mnie wysłuchać?”. Ostatnia karta przypomina, że jeśli jedna osoba nie pomoże, warto spróbować u kolejnej.

Gdzie dziecko może zadzwonić lub napisać?

Na kartach i dodatkowej planszy znalazły się sprawdzone kontakty: 116 111 – bezpłatny, całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży, z możliwością skorzystania ze wsparcia online na 116111.pl, oraz 800 12 12 12 – bezpłatny, całodobowy Dziecięcy Telefon Zaufania Rzeczniczki Praw Dziecka. Przypominamy też numer 112 – przeznaczony do wzywania pilnej pomocy służb w nagłym zagrożeniu życia lub zdrowia. Numerów nie trzeba uczyć się na pamięć podczas jednej lekcji. Warto umieścić planszę w widocznym miejscu, aby można było do niej wrócić wtedy, gdy będzie potrzebna.

Jak wykorzystać karty podczas zajęć?

W przedszkolnej zerówce lub młodszej klasie wystarczy przeczytać historię, przyjrzeć się twarzom bohaterów i zapytać: „Co może teraz zrobić to dziecko?”. Starszym uczniom można zaproponować pracę w parach: wybranie jednej scenki, nazwanie problemu i ułożenie krótkiego planu szukania pomocy. Ciekawym ćwiczeniem jest również „pierwsze zdanie” – dzieci wybierają z kart komunikat, który najbardziej pomógłby bohaterowi rozpocząć rozmowę z dorosłym.

Można też wspólnie stworzyć klasową mapę wsparcia: w jakich miejscach w szkole można znaleźć nauczyciela, pedagoga lub psychologa? Jak poprosić o rozmowę na osobności? Co zrobić, gdy pierwsza osoba jest niedostępna? Dzięki temu dziecko nie kończy zajęć jedynie z ogólnym przekonaniem, że „warto mówić”, ale poznaje kilka konkretnych możliwości działania.