Nie każde „nie” przychodzi dziecku łatwo. Czasem nie chce się przytulać, czasem ma dość żartów kolegów, a innym razem potrzebuje po prostu chwili spokoju. Jak powiedzieć o tym jasno, nie krzywdząc innych? I co zrobić, kiedy ktoś nie słucha? Właśnie takie codzienne sytuacje pokazują karty „Mam prawo powiedzieć STOP!” – materiał, który pomaga dzieciom ćwiczyć ważne słowa, zanim naprawdę będą ich potrzebować.

W zestawie znajduje się 8 kolorowych kart sytuacyjnych rozmieszczonych po dwie na czterech arkuszach A4 oraz osobna strona tytułowa. Każda karta przedstawia krótką scenkę, wypowiedź bohatera i pytanie, które otwiera rozmowę. Materiały są za darmo do druku. Można rozciąć arkusze na pojedyncze karty, pokazywać je całej grupie albo wykorzystać podczas pracy w parach.

Bohaterowie uczą się odmawiać niechcianego przytulania i łaskotania, reagować na przykre przezwiska, prosić o oddanie swojej rzeczy, sprzeciwiać się robieniu zdjęć bez pytania oraz mówić o potrzebie odpoczynku. Dwie ostatnie sytuacje dotyczą presji rówieśników i szukania pomocy u dorosłego, kiedy sam komunikat „STOP” nie wystarcza. Dzięki temu dzieci poznają nie tylko własne granice, ale też odpowiedzialność za respektowanie granic innych osób.

Jak wykorzystać karty podczas zajęć?

W przedszkolu warto zacząć od spokojnego obejrzenia ilustracji. Zapytaj: „Co czuje ta osoba?”, „Po czym to poznajemy?”, „Jak druga osoba może odpowiedzieć?”. Następnie zaproponuj dzieciom krótkie ćwiczenie językowe: niech spróbują powiedzieć „Nie, dziękuję”, „Nie lubię tego”, „Proszę, oddaj mi to” lub „Potrzebuję pomocy” własnym, naturalnym głosem. Nie trzeba odgrywać samego niechcianego dotyku – wystarczy rozmowa i ćwiczenie słów.

W klasach 1–3 można pójść krok dalej. Dzieci w parach wybierają jedną z kart i szukają dwóch bezpiecznych rozwiązań: co może zrobić bohater, a co powinna zrobić osoba, która usłyszała jego odmowę? To dobra okazja do nauki empatii, komunikacji, nazywania emocji i rozwiązywania konfliktów. Można też stworzyć wspólny klasowy kodeks: „Kiedy ktoś mówi STOP, zatrzymujemy się i słuchamy”.

Podczas rozmowy warto jasno zaznaczyć, że odmowa dziecka zasługuje na uwagę, a za przekraczanie granic odpowiada osoba, która ich nie respektuje. Jeśli ktoś nadal krzywdzi dziecko albo sytuacja budzi lęk, dziecko nie musi radzić sobie samodzielnie – powinno móc zwrócić się do zaufanej osoby dorosłej. Nie prosimy uczniów o opowiadanie przy całej grupie o własnych trudnych doświadczeniach; omawiamy fikcyjne sytuacje z ilustracji.

Dla kogo są te materiały?

Karty przygotowano przede wszystkim dla dzieci w wieku 5–9 lat: starszych przedszkolaków oraz uczniów klas 1–3. Sprawdzą się podczas zajęć społeczno-emocjonalnych, godzin wychowawczych, rozmów o bezpieczeństwie i wzajemnym szacunku, a także z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Dziecka, obchodzonego 20 listopada. Zestaw można wykorzystywać przez cały rok, gdy w grupie pojawia się potrzeba rozmowy o granicach, zgodzie i pomaganiu innym.