Plansza wyjaśnia, czym są tropy, czyli środki semantyczne polegające na nadawaniu słowom nowych, często nie dosłownych znaczeń. Omawia najważniejsze tropy potrzebne uczniom klas 4–6: metaforę (przenośnię), porównanie, personifikację (uosobienie), ożywienie oraz metonimię.

Każdy trop ma krótką definicję oraz prosty przykład, dzięki czemu uczniowie widzą, że tropy pomagają tworzyć barwny, obrazowy język i pozwalają autorowi wyrazić więcej niż poprzez dosłowne wypowiedzi.

1. Co rozwija ta plansza? (Cele edukacyjne)

Plansza wspiera rozwój:

• rozpoznawania tropów w tekstach literackich,
• rozumienia różnicy między znaczeniem dosłownym a przenośnym,
• analizowania fragmentów literatury pod kątem użytych środków semantycznych,
• rozwijania umiejętności interpretacji i wnioskowania,
• posługiwania się językiem obrazowym w wypowiedziach ustnych i pisemnych,
• przygotowania do pracy z lekturami i zadań egzaminacyjnych z analizy tekstu,
• rozwijania kreatywnego myślenia i wyobraźni.

2. Jak wykorzystać planszę na zajęciach? (Praktyczne zastosowania)

• Wprowadzenie najważniejszych tropów wraz z definicjami i przykładami.
• Wyszukiwanie tropów w krótkich fragmentach lektur i tekstów poetyckich.
• Przekształcanie zdań dosłownych na obrazowe, zawierające tropy (np. „wiatr wieje” → „wiatr tańczy w liściach”).
• Zabawa „Jaki to trop?” – uczniowie dopasowują przykłady do nazw tropów.
• Rysowanie metafor lub uosobień dla lepszego zrozumienia sensu przenośni.
• Tworzenie miniopowiadań, w których muszą pojawić się przynajmniej dwa tropy.
• Praca z uczniami ze SPE - pomoc w odróżnianiu treści dosłownej i przenośnej.

3. Na jakie święta typowe i nietypowe nadaje się ta plansza?

• Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego (21 lutego)
• Tydzień Języka Polskiego
• Europejski Dzień Logopedy (6 marca)
• Światowy Dzień Książki (23 kwietnia)
• Konkursy recytatorskie i poetyckie
• Warsztaty literackie: „Piszę obrazowym językiem”

4. Grupa wiekowa i poziom trudności

Wiek: 10–13 lat (klasy 4–6)

Poziom trudności: średni

Polecane także dla uczniów ze SPE:

• trudności w odróżnianiu znaczenia dosłownego i przenośnego,
• trudności analizą metafor i uosobień,
• potrzeba rozwijania języka i interpretacji.

5. Pomysły na rozszerzenie tematu / dodatkowe aktywności

• Tworzenie zestawu „dosłownie vs przenośnie” - uczniowie tworzą pary zdań.
• Odgadywanie metafor w kalamburach lub ilustracjach.
• Zastępowanie porównań metaforami (i odwrotnie).
• Tworzenie „tropowych kart pracy” - uczniowie sami wymyślają tropy.
• Burza mózgów: jakie tropy potrafimy znaleźć w wierszu lub piosence?
• Analiza ilustracji - jakie tropy mogłyby ją opisać?

6. Z czym łączyć tę planszę? (Powiązane materiały)

• Plansza o środkach stylistycznych ogólnie.
• Plansza o epitetach i środkach artystycznych w poezji.
• Karty pracy z analizą fragmentów lektur.
• Interaktywne ćwiczenia z rozpoznawania tropów.
• Materiały do pisania opowiadań i wierszy.