Poznajemy czasownik!

Plansza przedstawia, czym jest czasownik oraz jaką pełni rolę w zdaniu. W przystępny sposób wyjaśnia, że czasownik nazywa czynności i stany, odpowiada na pytania „co robi?”, „co się z nim dzieje?”, „w jakim jest stanie?”. Uczniowie zobaczą także różne formy czasowników, takie jak czasy (teraźniejszy, przeszły, przyszły), aspekty (niedokonany / dokonany) oraz tryby (oznajmujący, rozkazujący, przypuszczający). Przykładowe zdania pomagają rozpoznać czasownik w kontekście, a jasny układ graficzny wspiera szybkie przyswajanie wiedzy.

Plansza świetnie nadaje się zarówno do wprowadzania, jak i utrwalania wiadomości o częściach mowy.

1. Co rozwija ta plansza? (Cele edukacyjne)

Plansza wspiera rozwój:

• rozpoznawania czasowników w zdaniach
• rozumienia rodzajów form czasownika (czas, tryb, aspekt)
• umiejętności zadawania pytań do czasownika
• poprawnego stosowania form gramatycznych
• precyzyjnego tworzenia wypowiedzi i tekstów narracyjnych
• świadomości językowej: różnica między czynnością a stanem
• przygotowania do sprawdzianów i egzaminów z zakresu części mowy

2. Jak wykorzystać planszę na zajęciach? (Praktyczne zastosowania)

• Wprowadzenie pojęcia czasownika podczas lekcji o częściach mowy
• Podkreślanie czasowników w zdaniach i określanie ich form
• Zastępowanie czasowników innymi czasownikami – jak zmienia się sens zdania?
• Ćwiczenia z czasami: zamiana zdań z teraźniejszego na przeszły lub przyszły
• Zabawa „Co robi?” – uczniowie losują ilustrację i opisują czynność
• Praca w parach: tworzenie krótkich opowiadań na podstawie podanych czasowników
• Wsparcie uczniów ze SPE przez uporządkowane, wizualne przedstawienie treści

3. Na jakie święta i okazje nadaje się ta plansza?

• Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego (21 lutego)
• Europejski Dzień Logopedy (6 marca)
• Tydzień Języka Polskiego
• Światowy Dzień Książki
• Konkursy polonistyczne i językowe
• Projekty edukacyjne: „Piszę poprawnie”, „Mistrz zdań”

4. Grupa wiekowa i poziom trudności

Wiek: 10–13 lat (klasy 4–6)

Poziom trudności: średni

Polecane także dla uczniów, którzy mają trudności z:

• rozpoznawaniem części mowy
• poprawnym użyciem form czasownika
• pisaniem spójnych wypowiedzi i opowiadań

5. Pomysły na rozszerzenie tematu / dodatkowe aktywności

• Tworzenie mapy czasowników oznaczających czynności wykonywane codziennie
• Uzupełnianie tekstów czasownikami w odpowiedniej formie
• Przekształcanie zdań z trybu oznajmującego na rozkazujący lub przypuszczający
• Zabawa ruchowa „Pokazuję czasownik” – uczeń pokazuje czynność, reszta nazywa
• Analiza aspektu: porównywanie par typu „pisać – napisać”, „czytać – przeczytać”
• Tworzenie opowiadań zaczynających się od wylosowanego czasownika

6. Z czym łączyć tę planszę? (Powiązane materiały)

• Plansze z serii „Części mowy”: rzeczownik, przymiotnik, zaimek, czasownik, przyimek
• Plansze o budowie zdania i funkcjach wyrazów
• Karty pracy utrwalające rozpoznawanie form czasowników
• Ćwiczenia online: odmiana czasowników, rozpoznawanie czasów i trybów