Jak wygląda kopalnia od środka? Skąd bierze się węgiel i w jaki sposób trafia na powierzchnię? A co sprawia, że górnicy mogą bezpiecznie pracować głęboko pod ziemią? Z okazji Barbórki zapraszamy dzieci na wyprawę do miejsc, których na co dzień nie widać – do świata szybów, podziemnych chodników, maszyn i niezwykłych odkryć.

Zestaw „Barbórka – Tajemnice kopalni” obejmuje 7 kolorowych plansz demonstracyjnych oraz stronę tytułową w formacie A4 pion. Duże ilustracje, wyraźne podpisy i krótkie objaśnienia pomagają dzieciom zrozumieć, jak funkcjonuje kopalnia. Całość jest dostępna za darmo do druku.

Co przedstawiają plansze?

1. Jak wygląda kopalnia? Przekrój pokazujący część naziemną i podziemną: wieżę szybową, szyb, windę górniczą, chodniki i pokłady węgla.

2. Jak powstaje węgiel? Obrazowe wyjaśnienie, jak ze szczątków dawnych roślin, przez miliony lat, powstawały pokłady węgla.

3. Jak działa kombajn górniczy? Współczesna maszyna, która odcina i rozdrabnia węgiel, oraz przenośnik odbierający urobek.

4. Jak transportuje się urobek? Droga wydobytego surowca z podziemnego wyrobiska w kierunku powierzchni.

5. Skąd w kopalni bierze się powietrze? Schemat wentylacji i wyjaśnienie, dlaczego stały przepływ powietrza jest tak ważny.

6. Czy wszystkie kopalnie są pod ziemią? Porównanie kopalni podziemnej i odkrywkowej – dwóch sposobów docierania do surowców.

7. Co dzieje się z terenem po kopalni? Przykłady rekultywacji, czyli przywracania terenom po wydobyciu nowych, przyjaznych ludziom i przyrodzie funkcji.

Jak wykorzystać zestaw podczas zajęć?

W przedszkolu i klasach 1–3 warto zacząć od wspólnego oglądania przekroju kopalni. Dzieci mogą wskazywać elementy ilustracji, odszukać górników i prześledzić drogę węgla: od podziemnego pokładu aż na powierzchnię. Starszym uczniom można zaproponować porównanie kopalni odkrywkowej i podziemnej albo rozmowę o tym, dlaczego w wyrobiskach potrzebna jest wentylacja.

Ciekawym zakończeniem zajęć będzie plansza o rekultywacji. To dobry punkt wyjścia do dyskusji: co zmienia się w krajobrazie, kiedy człowiek korzysta z zasobów naturalnych, i jak można później zadbać o taki teren? Dzieci mogą też narysować własny pomysł na zagospodarowanie miejsca po dawnej kopalni.

Dla kogo przygotowaliśmy materiał?

Plansze polecamy starszym przedszkolakom, uczniom klas 1–3 oraz – jako wizualne wprowadzenie do tematu – klasom 4–6. Przydadzą się podczas obchodów Barbórki 4 grudnia, zajęć o zawodach, lekcji przyrodniczych i rozmów o surowcach naturalnych. Wspierają spostrzegawczość, rozumienie prostych schematów, poszerzanie słownictwa oraz myślenie przyczynowo-skutkowe.

Wydrukowane plansze można wyeksponować na tablicy, wykorzystać podczas rozmowy kierowanej albo ułożyć w kolejności opowiadającej historię wydobycia węgla. Dzięki temu Barbórka staje się nie tylko okazją do poznania tradycji górniczych, lecz także do odkrywania nauki i techniki.