Poznajemy rodzaje wypowiedzeń!

Plansza w przystępny sposób wyjaśnia, jakie rodzaje wypowiedzeń występują w języku polskim: oznajmujące, pytające, rozkazujące i wykrzyknikowe. Każdy typ przedstawiono wraz z prostą definicją i przykładem zdania, a także charakterystycznymi znakami interpunkcyjnymi (kropka, znak zapytania, wykrzyknik).

Materiał pomaga uczniom zrozumieć, że rodzaj wypowiedzenia zależy od celu komunikatu, czyli tego, czy informujemy, pytamy, wyrażamy polecenie lub silną emocję. Dzięki ilustracjom i przykładom uczniowie łatwo zapamiętują różnice między wypowiedzeniami.

1. Co rozwija ta plansza? (Cele edukacyjne)

Plansza wspiera rozwój:

• rozróżniania podstawowych rodzajów wypowiedzeń,
• dopasowywania znaków interpunkcyjnych do celu wypowiedzi,
• poprawnego formułowania zdań w zależności od intencji mówiącego,
• umiejętności przekształcania jednego rodzaju wypowiedzenia na inny,
• analizy komunikatu i jego funkcji,
• przygotowania do pracy z tekstem i zadań na sprawdzianach,
• zdolności świadomego i precyzyjnego posługiwania się językiem.

2. Jak wykorzystać planszę na zajęciach? (Praktyczne zastosowania)

• Wprowadzenie czterech typów wypowiedzeń wraz z przykładami.
• Rozpoznawanie rodzaju wypowiedzenia w zdaniach podanych przez nauczyciela.
• Zabawa „Co chciał powiedzieć mówiący?” – uczniowie odgadują intencję na podstawie zdania.
• Przekształcanie wypowiedzeń: np. Idziesz do szkoły. → Czy idziesz do szkoły?
• Układanie dialogów z różnymi rodzajami wypowiedzeń.
• Odczytywanie zdań z odpowiednią intonacją.
• Praca z uczniami ze SPE - pomoc w rozumieniu intencji i funkcji komunikatu.

3. Na jakie święta typowe i nietypowe nadaje się ta plansza?

• Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego (21 lutego)
• Europejski Dzień Logopedy (6 marca)
• Światowy Dzień Książki (23 kwietnia)
• Tydzień Języka Polskiego
• Projekty o komunikacji i kulturze języka
• Dni tematyczne: „Mówię wyraźnie”, „Zrozum mnie dobrze”

4. Grupa wiekowa i poziom trudności

Wiek: 10–13 lat (klasy 4–6)

Poziom trudności: łatwy

Polecane także dla uczniów ze SPE:

• trudności z rozumieniem intencji komunikatów,
• trudności z prawidłowym dobieraniem znaków interpunkcyjnych,
• problemy z formułowaniem zdań różnych typów.

5. Pomysły na rozszerzenie tematu / dodatkowe aktywności

• Tworzenie zestawów trzech zdań - oznajmującego, pytającego i rozkazującego o tym samym znaczeniu.
• Gra „Jak to powiesz inaczej?” – uczniowie zmieniają rodzaj wypowiedzenia na inny.
• Pisanie komiksów z balonami wypełnionymi różnymi rodzajami wypowiedzeń.
• Uzupełnianie tekstów brakującymi znakami interpunkcyjnymi.
• Zabawa „Intonacja” – uczniowie czytają zdania w odpowiedni sposób.
• Wyszukiwanie różnych rodzajów wypowiedzeń w lekturze.

6. Z czym łączyć tę planszę? (Powiązane materiały)

• Plansza o budowie zdania.
• Plansza o znakach interpunkcyjnych.
• Materiały o dialogu i rozmowie.
• Karty pracy dotyczące przekształcania zdań.
• Interaktywne ćwiczenia z rozróżniania typów wypowiedzeń.