Poznajemy dopełnienie!

Plansza w czytelny sposób wyjaśnia, czym jest dopełnienie i jaką pełni rolę w zdaniu. Pokazuje, że dopełnienie to część zdania, która uzupełnia treść orzeczenia, odpowiadając na pytania przypadków zależnych, np. kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?

Na planszy znajdują się przykłady zdań z różnymi rodzajami dopełnień (bliższymi i dalszymi), aby uczniowie mogli zobaczyć, jak dopełnienie rozwija sens wypowiedzi i precyzuje czynność wyrażoną przez orzeczenie.

1. Co rozwija ta plansza? (Cele edukacyjne)

Plansza wspiera rozwój:

• rozpoznawania dopełnień w zdaniach,
• zadawania właściwych pytań przypadków zależnych,
• analizy składniowej i rozumienia budowy zdania,
• umiejętności precyzowania znaczenia wypowiedzi,
• posługiwania się poprawną formą fleksyjną rzeczowników,
• przygotowania do sprawdzianów z gramatyki,
• tworzenia bardziej rozbudowanych zdań i wypracowań.

2. Jak wykorzystać planszę na zajęciach? (Praktyczne zastosowania)

• Wprowadzenie pojęcia dopełnienia oraz jego podziału na bliższe i dalsze.
• Podkreślanie dopełnień w zdaniach według pytań przypadków.
• Uzupełnianie zdań brakującymi dopełnieniami.
• Zabawa „Kto? Co robi? Co lub kogo?” - budowanie zdań z konkretnymi dopełnieniami.
• Analiza krótkich fragmentów tekstów - wyszukiwanie dopełnień i określanie ich funkcji.
• Tworzenie zdań o różnym stopniu rozbudowania poprzez dodawanie dopełnień.
• Praca z uczniami ze SPE - klarowne pokazanie zależności między czynnością a jej uzupełnieniem.

3. Na jakie święta typowe i nietypowe nadaje się ta plansza?

• Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego (21 lutego)
• Europejski Dzień Logopedy (6 marca)
• Tydzień Języka Polskiego
• Światowy Dzień Książki (23 kwietnia)
• Szkolne konkursy językowe i gramatyczne
• Akcje tematyczne: „Mistrz zdań”, „Precyzyjnie mówię, precyzyjnie piszę”

4. Grupa wiekowa i poziom trudności

Wiek: 10–13 lat (klasy 4–6)

Poziom trudności: średni

Polecane także dla uczniów ze SPE:

• trudności w rozumieniu budowy zdania,
• problemy z zadawaniem właściwych pytań do części zdania,
• trudności z logicznym konstruowaniem wypowiedzi.

5. Pomysły na rozszerzenie tematu / dodatkowe aktywności

• „Lotto przypadków” – uczniowie losują pytanie i dopasowują właściwe dopełnienie.
• Tworzenie zdań z rozszerzaniem – od zdania podstawowego do rozbudowanego.
• Układanie dialogów, w których uczniowie muszą stosować dopełnienia różnych przypadków.
• Zabawa „Brakuje końcówki” – uzupełnianie poprawnej formy rzeczownika jako dopełnienia.
• Porównywanie zdań z dopełnieniem i bez - jak zmienia się sens wypowiedzi?
• Wyszukiwanie dopełnień w tekstach z lektur.

6. Z czym łączyć tę planszę? (Powiązane materiały)

• Plansza o orzeczeniu i podmiocie (podstawowe relacje w zdaniu).
• Plansza o przydawce i okoliczniku.
• Karty pracy z pytaniami przypadków.
• Zadania interaktywne do analizy zdań.
• Materiały do nauki fleksji rzeczownika.